Dziś opowiem Wam, jak powinna wyglądać rehabilitacja w pierwszych 10 dniach po zabiegach artroskopowych kolana, a w szczególności po rekonstrukcji więzadeł krzyżowych.
📖 Słowo pisane znajdziesz poniżej, ale jeśli chcesz obejrzeć film i posłuchać o rehabilitacji po operacji artroskopowej kolana w pierwszych 10 dniach, zapraszam Cię do obejrzenia mojego filmu na YouTube.
📺 Kliknij w obrazek poniżej lub skopiuj link –>> https://youtu.be/zzc0huhtDmU
Dlaczego ten etap rehabilitacji jest tak ważny?
Wczesna rehabilitacja po artroskopii kolana, zwłaszcza po rekonstrukcji więzadeł krzyżowych, jest absolutnie kluczowa. Celem jest możliwie jak najszybszy powrót do pełnej funkcji kolana – zakresu ruchu, siły mięśniowej i stabilności. To właśnie pierwsze dni po zabiegu decydują o jakości gojenia się tkanek i długoterminowym sukcesie terapii. Warto pamiętać, że rehabilitacja po uszkodzeniach chrząstki, łąkotek czy więzadeł pobocznych może wyglądać nieco inaczej – tutaj skupiamy się konkretnie na więzadłach krzyżowych.
Co robić, a czego unikać w pierwszych dniach po operacji?
Wbrew pozorom, nie chodzi o całkowity bezruch. Obecne podejście do rehabilitacji opiera się na wczesnym uruchamianiu pacjenta – bez unieruchamiania kolana na długi czas, jak to robiono kiedyś. Nie ma przeciwwskazań do zginania czy prostowania stawu oraz do jego obciążania – o ile pozwala na to stan tkanek. Główne ograniczenia w tym okresie wynikają z obrzęku, krwawienia z rany oraz ewentualnego gromadzenia się krwi w stawie.
Z tego powodu najważniejszym zaleceniem jest trzymanie nogi w poziomie – szczególnie w pozycji leżącej. Zmniejsza to ciśnienie w naczyniach krwionośnych i ogranicza wylewy krwi do stawu. Taka pozycja pomaga szybciej uszczelnić naczynia, ogranicza obrzęk i pozwala na szybszy start rehabilitacji.
Równie ważne są:
Dbanie o ranę pooperacyjną – zmiana opatrunków, dezynfekcja i wietrzenie rany, by była sucha i dobrze się goiła.
Chłodzenie kolana (np. żelami chłodzącymi lub lodem),
Badania
1. Rehabilitacja szpitalna, ambulatoryjna i tele-rehabilitacja — podobne efekty, różne drogi
Współczesne badania coraz wyraźniej pokazują, że kluczowym elementem skutecznej rehabilitacji po artroskopii kolana – w tym po rekonstrukcji więzadeł krzyżowych – nie jest wyłącznie forma terapii (czy odbywa się w gabinecie, szpitalu czy online), ale jej jakość i ciągłość. Jedno z badań porównujących efekty tele-fizjoterapii i fizjoterapii prowadzonej w warunkach klinicznych wykazało istotną poprawę zarówno w zakresie odczuwanego bólu, jak i funkcji fizycznej w obu grupach. Co istotne, nie stwierdzono znaczących różnic pomiędzy grupami – co oznacza, że zdalne prowadzenie rehabilitacji może być równie skuteczne jak tradycyjna terapia stacjonarna, o ile jest odpowiednio zaprogramowana i monitorowana.
2. Czy fizjoterapia przyspiesza regenerację? Znaczenie dobrze ułożonego programu ćwiczeń
Niektóre badania skupiały się na porównaniu efektów rehabilitacji prowadzonej w formie stacjonarnej (ambulatoryjnej) z brakiem terapii lub z samym programem ćwiczeń domowych. Okazało się, że choć pacjenci korzystający z fizjoterapii uzyskiwali nieco większy zakres ruchu w stawie kolanowym, różnice te nie były statystycznie istotne. Co to oznacza w praktyce? Wczesna, dobrze zaplanowana aktywizacja – nawet jeśli prowadzona głównie w domu – może być wystarczająca, o ile jest realizowana regularnie i pod nadzorem specjalisty. Dobrze zaprojektowany program ćwiczeń domowych, w połączeniu z instruktażem i okazjonalnym nadzorem, może skutecznie zastąpić kosztowną i logistycznie wymagającą rehabilitację ambulatoryjną w wielu przypadkach.
3. Programy przyspieszonej rehabilitacji – krótszy pobyt w szpitalu, lepszy komfort pacjenta
Nowoczesne podejście do fizjoterapii po artroskopii kolana coraz częściej zakłada zastosowanie tzw. przyspieszonych protokołów rehabilitacyjnych. Badania pokazują, że tego rodzaju podejście – skoncentrowane na jak najszybszym uruchomieniu kończyny, optymalizacji bólu i funkcji stawu – pozwala skrócić czas hospitalizacji średnio o 3,5 dnia. Jednocześnie poprawie ulega odczuwany poziom bólu, zakres ruchu i ogólna aktywność pacjenta. Wprowadzenie hydroterapii może dodatkowo wspierać powrót do sprawności. Co ciekawe, technologia wspomagająca (np. aplikacje czy urządzenia monitorujące ruch) nie wykazała znaczącej przewagi nad klasycznymi metodami, co sugeruje, że kluczowe są nie narzędzia, ale konsekwentna realizacja programu rehabilitacyjnego. Oznacza to, że dostęp do specjalistycznego sprzętu nie jest warunkiem koniecznym do skutecznego powrotu do zdrowia – liczy się systematyczność i właściwe wskazówki.
Dlaczego ćwiczenia od pierwszych dni są konieczne?
Mięsień czworogłowy uda to kluczowy element rehabilitacji – potrafi on zaniknąć nawet o 50% w ciągu tygodnia braku aktywności! To mięsień, który bezpośrednio wpływa na tempo powrotu do sprawności. Dlatego już od pierwszego dnia po operacji należy włączyć proste, częste i krótkie ćwiczenia aktywujące czworogłowy uda.
Przykładowe ćwiczenia, które warto wykonywać co 1–2 godziny:
- Napięcie mięśnia czworogłowego – prostowanie kolana i utrzymanie napięcia przez 3–4 sekundy.
- Ćwiczenie z wałkiem – podłożenie ręcznika pod kolano i próba jego dociśnięcia.
- Zginanie i prostowanie kolana – poprzez powolne przesuwanie pięty po podłożu (do granicy komfortu, max. 90°).
- Unoszenie wyprostowanej nogi – aktywne napinanie uda i podnoszenie całej kończyny.
Dodatkowo warto nauczyć się, jak bezpiecznie opuszczać i podnosić nogę z łóżka – np. pomagając sobie zdrową stopą. To pozwala uniknąć nagłych przeciążeń i bolesnych ruchów.
Stabilizator i kule – używać czy nie?
W przypadku rekonstrukcji więzadeł krzyżowych nie ma konieczności używania stabilizatora kolana – o ile nie towarzyszą temu inne urazy (łąkotki, chrząstka, więzadła poboczne). Stabilizator może dawać pacjentowi poczucie bezpieczeństwa, ale zbyt długie jego stosowanie prowadzi do rozleniwienia mięśni, co jest niepożądane. Podobnie jest z kulami – można je zastosować w pierwszych dniach, głównie ze względów psychologicznych i dla komfortu przemieszczania się, ale warto jak najszybciej od nich odchodzić.
Podsumowanie: co jest najważniejsze w pierwszych 10 dniach?
- Pozycja leżąca z nogą w poziomie – maksymalnie ogranicza obrzęk i krwawienie.
- Aktywacja mięśnia czworogłowego uda – codziennie, krótko, ale często!
- Unikanie długotrwałego unieruchomienia – rehabilitację zaczynamy od razu po powrocie do domu.
- Dbanie o ranę i chłodzenie kolana – to wspomaga gojenie.
- Stabilizator i kule – tylko jeśli naprawdę potrzebne i na krótki czas.
Źródło:
- A Telephone-based Physiotherapy Intervention for Patients with Osteoarthritis of the Knee A. Odole, O. Ojo International Journal of Telerehabilitation 2013
- DOES AN OUTPATIENT PHYSIOTHERAPY REGIME IMPROVE THE RANGE OF KNEE MOTION AFTER TOTAL KNEE ARTHROPLASTY: A PROSPECTIVE STUDY. B. Mockford, D. Beverlan 2004
- Active physiotherapy interventions following total knee arthroplasty in the hospital and inpatient rehabilitation settings: a systematic review and meta-analysis. K. Henderson, J. Wallis, D. Snowdon Physiotherapy 2017
- Does a standard outpatient physiotherapy regime improve the range of knee motion after primary total knee arthroplasty? B. Mockford, N. Thompson, Patricia Humphreys, D. Beverland Journal of Arthroplasty 2008
Umów się na wizytę…
… jeśli masz problemy z kolanem:)