Jeśli kiedykolwiek stanąłeś przed wyborem: fizjoterapeuta czy osteopata – to zapewne wiesz, że nie jest to łatwa decyzja. W tym artykule postaram się wyjaśnić, czym różnią się te dwa zawody, jak wygląda ich praca i na co warto zwrócić uwagę przy wyborze specjalisty. Nazywam się Darek Ciborowski – jestem zarówno fizjoterapeutą, jak i osteopatą, dlatego spojrzę na temat z obu stron.
📖 Słowo pisane znajdziesz poniżej, ale jeśli chcesz obejrzeć film i posłuchać o różnicy między fizjoterapeutą a osteopatą, zapraszam Cię do obejrzenia mojego filmu na YouTube.
📺 Kliknij w obrazek poniżej lub skopiuj link –>> https://youtu.be/QDDDVsGk3Yk
Granica, która się zaciera
Na wstępie warto zaznaczyć, że dziś różnica między fizjoterapeutą a osteopatą jest coraz mniej wyraźna. Dlaczego? Ponieważ bardzo często osteopatą zostaje fizjoterapeuta – studia osteopatyczne to najczęściej wybór osób, które już wcześniej ukończyły fizjoterapię. Ostatecznie wiele osób, które praktykują osteopatię, mają też wykształcenie fizjoterapeutyczne. Zatem trudno te dwie profesje jednoznacznie oddzielić. Mimo to – spróbuję pokazać kluczowe różnice, aby ułatwić Ci wybór najlepszego dla siebie rozwiązania.
Wykształcenie – od tego wszystko się zaczyna
Fizjoterapeuta to zawód regulowany prawnie. Oznacza to, że osoba wykonująca ten zawód musi ukończyć pięcioletnie studia magisterskie, zdać egzamin państwowy i uzyskać prawo do wykonywania zawodu. Tylko wtedy może legalnie przyjmować pacjentów.
Z kolei osteopata to specjalista, który kończy kilkuletnie podyplomowe studia osteopatyczne. Aby móc się na nie dostać, trzeba mieć już wykształcenie medyczne – najczęściej są to właśnie fizjoterapeuci, ale również lekarze czy położne. Osteopatia nie jest jeszcze w Polsce zawodem regulowanym prawnie, ale systematycznie zyskuje na popularności i uznaniu w środowisku medycznym.
Zakres terapii – funkcja vs. holistyczne podejście
Fizjoterapeuta pracuje głównie z narządem ruchu. Jego celem jest przywrócenie pełnej funkcji ciała – siły, stabilizacji, zakresu ruchu. Będzie więc prowadził pacjentów po operacjach, urazach, ale także z chorobami neurologicznymi. Pracuje nad konkretnym problemem, najczęściej skupiając się na stawie, mięśniu, czy całym obszarze, który wymaga rehabilitacji.
Osteopata patrzy szerzej. Oprócz narządu ruchu, bierze pod uwagę także inne układy ciała – limfatyczny, krwionośny, oddechowy, trawienny, hormonalny czy nerwowy. Jego celem jest przywrócenie równowagi w całym organizmie, a nie tylko „naprawienie” konkretnego miejsca. Oczywiście, jak wspomniałem wcześniej – granica się zaciera. Coraz więcej fizjoterapeutów sięga po techniki stosowane w osteopatii – np. terapię trzewną, powięziową czy pracę z układem nerwowym. Dziś nawet bez ukończonych studiów osteopatycznych, wielu fizjoterapeutów patrzy na ciało w sposób całościowy.
Badania
Na przestrzeni ostatnich dekad pojawiło się wiele badań i analiz porównujących fizjoterapię oraz osteopatię – zarówno pod kątem efektywności terapii, jak i kształcenia, modeli pracy oraz możliwości współpracy między specjalistami. Zarówno fizjoterapia, jak i osteopatia oferują szeroki wachlarz metod terapeutycznych, skierowanych nie tylko do pacjentów z problemami układu mięśniowo-szkieletowego, ale również tych z dolegliwościami pozaruchowymi. Jednym z podejść łączących oba zawody jest Ortopedyczna Terapia Manualna (Orthopaedic Manual Physical Therapy), która w praktyce stanowi pomost między klasyczną fizjoterapią a osteopatycznymi technikami manualnymi. Łącząc dowody naukowe z indywidualnym podejściem do pacjenta, model ten wpisuje się w coraz popularniejsze podejście biopsychospołeczne (biopsychosocial model), które zakłada holistyczne spojrzenie na człowieka – zarówno w aspekcie biologicznym, jak i psychologicznym oraz społecznym.
Współpraca między fizjoterapeutami, osteopatami i innymi terapeutami – jak np. chiropraktykami – staje się coraz bardziej powszechna, szczególnie w kontekście wspólnej pracy w jednej klinice czy interdyscyplinarnym zespole. Takie środowisko sprzyja wymianie doświadczeń, adaptacji wspólnych technik i – co bardzo istotne – zmniejszaniu napięć wynikających z granic zawodowych. Badania wskazują, że praca w tym samym zespole zmniejsza uprzedzenia i stereotypy, a także wspiera bardziej skuteczne podejście oparte na praktyce opartej na dowodach (EBP – evidence-based practice). Jednocześnie współpraca wymaga akceptacji różnic w podejściu – osteopatia jest bardziej zorientowana na regulację i równowagę organizmu, często z wykorzystaniem technik nie w pełni udokumentowanych naukowo, podczas gdy fizjoterapia bazuje przede wszystkim na twardych danych, badaniach i biomechanice.
Różnice w edukacji są jednym z istotnych punktów, które wpływają na odmienność praktyk w obu zawodach. Edukacja fizjoterapeutyczna w Australii – gdzie fizjoterapia ma ponad 100-letnią historię – realizowana jest na poziomie uniwersyteckim w 14 ośrodkach akademickich. Rocznie dyplom uzyskuje około 1100 absolwentów, a cały zawód reprezentuje blisko 16 tysięcy specjalistów. Co ciekawe, absolwenci odzwierciedlają wielokulturowość społeczeństwa australijskiego, a kobiety stanowią przeważającą część nowych fizjoterapeutów. Osteopatia z kolei – choć także realizowana na poziomie akademickim – często wymaga wcześniejszego ukończenia studiów medycznych lub paramedycznych i stanowi studia podyplomowe. Międzynarodowe porównania pokazują jednak, że kształcenie osteopatów jest bardzo zróżnicowane – zarówno pod względem programu, jak i możliwości zawodowych (np. dostęp do badań obrazowych czy prawa do wystawiania skierowań).
Edukacja wpływa bezpośrednio na zakres praktyki zawodowej. Choć w wielu obszarach fizjoterapeuci i osteopaci stosują podobne narzędzia i metody pracy, różnice nadal występują m.in. w zakresie kompetencji diagnostycznych, umiejętności przeprowadzania testów medycznych, prowadzenia badań naukowych, a także w podejściu do pacjenta. Dodatkowo obserwuje się, że rosnąca liczba szkoleń podyplomowych oraz kursów specjalistycznych umożliwia fizjoterapeutom rozszerzanie swojej praktyki o techniki znane z osteopatii – takie jak praca trzewna czy techniki powięziowe – co dodatkowo zaciera granice między profesjami. W przyszłości kluczowe będzie zatem dalsze pogłębianie edukacji międzyzawodowej oraz wspólne tworzenie środowiska klinicznego opartego na współpracy, a nie rywalizacji – z głównym celem w postaci jak najlepszego wsparcia pacjenta.
Metody pracy – ruch kontra praca manualna
Fizjoterapeuta pracuje głównie ruchem. Oczywiście stosuje też techniki manualne, ale bazuje na ćwiczeniach, które mają wzmocnić ciało, poprawić jego stabilność i funkcję. Wyobraź sobie pacjenta po operacji kolana – bez ćwiczeń, bez pracy nad zakresem ruchu, siłą czy stabilizacją, nie uda się odzyskać pełnej sprawności.
Osteopata z kolei korzysta przede wszystkim z technik manualnych – manipulacji, mobilizacji, pracy z powięzią, układem trzewnym czy czaszkowo-krzyżowym. Jego zadaniem jest „usunąć przeszkody”, które blokują ciało w naturalnym procesie samoregulacji. I znów – w praktyce bardzo często oba podejścia się łączą. Najpierw trzeba coś „odblokować”, a potem wprowadzić odpowiedni ruch, by ciało wróciło do sprawności.
Filozofia pracy – nauka kontra doświadczenie
Fizjoterapia mocno opiera się na dowodach naukowych. To podejście EBM (Evidence-Based Medicine), czyli medycyna oparta na faktach. Fizjoterapeuta dobiera ćwiczenia i techniki, które mają potwierdzenie w badaniach. Przykład? Zastosowanie konkretnego ćwiczenia, które w dużym badaniu okazało się najskuteczniejsze w leczeniu danego schorzenia.
Osteopatia działa nieco inaczej. Tu ważna jest umiejętność „słuchania” ciała, wyczuwania napięć i ich regulowania. Wiele technik osteopatycznych nie ma jeszcze mocnego wsparcia w badaniach naukowych – co bywa powodem sporu między fizjoterapeutami a osteopatami. Nie zmienia to jednak faktu, że osteopaci osiągają dobre efekty – często tam, gdzie klasyczna fizjoterapia zawodzi. Trudno jest bowiem zbadać precyzyjnie techniki, które wpływają jednocześnie na wiele układów w ciele.
Więc kogo wybrać?
Na koniec – najważniejsza rzecz: niezależnie od tego, czy wybierzesz fizjoterapeutę, czy osteopatę, kluczowe jest, czym ta osoba się specjalizuje. Są specjaliści, którzy skupiają się na sporcie, poprawie funkcji, korekcji postawy, pracy z kolanem czy barkiem. Są też tacy, którzy pracują z układem trzewnym, z bólami brzucha, problemami hormonalnymi czy zaburzeniami napięcia w ciele. To właśnie specjalizacja danego terapeuty, a nie jego tytuł, powinna być dla Ciebie najważniejsza.
Dobrze wybrany specjalista pomoże Ci szybciej i skuteczniej wrócić do zdrowia – niezależnie od tego, czy jest fizjoterapeutą, osteopatą, czy jednym i drugim. Jeśli masz pytania lub wątpliwości – śmiało napisz do mnie. A jeśli temat Cię zainteresował – zapraszam do kolejnych wpisów i materiałów.
Źródło:
- When worlds collide: Experiences of physiotherapists, chiropractors, and osteopaths working together. Joshua Toloui-Wallace, R. Forbes, O. Thomson, J. Setchell Musculoskeletal Science and Practice 2022
- Osteopathy and Physical Therapy- a Gap Bridging Between Two Professions – R. Zegarra-Parod 2010
- AN INTERNATIONAL STUDY OF OSTEOPATHIC PRACTICE M. Cameron 1999
- Physiotherapy education in Australia J. Mcmeeken 2007
Umów się na wizytę…
… jeśli masz problemy z wyborem specjalisty 🙂 Pomoc osteopaty i fizjoterapeuty znajdziesz w Body Medica Poznań Osteopatia & Fizjoterapia