Współpraca fizjoterapeuty i trenera personalnego może przynieść pacjentowi lub osobie ćwiczącej ogromne korzyści. Ale często pojawiają się pytania: kiedy iść do fizjoterapeuty, a kiedy do trenera? Czym różni się trening personalny od treningu medycznego? I dlaczego tak często boli nas kolano, mimo że „przecież ćwiczę”?
📖 Słowo pisane znajdziesz poniżej, ale jeśli chcesz obejrzeć film i posłuchać o różnicy między fizjoterapeutą a trenerem, zapraszam Cię do obejrzenia mojego filmu na YouTube.
📺 Kliknij w obrazek poniżej lub skopiuj link –>>https://youtu.be/3BPOUqVAHkc
Trening medyczny – modne hasło czy realne narzędzie?
W ostatnich latach coraz częściej słyszymy pojęcia: trening medyczny, trening personalny, trening funkcjonalny czy trening motoryczny. Wielu z nas się w tym gubi.
Czym więc jest trening medyczny? Czy to tylko nowa etykieta, czy coś więcej?
Karol, jako trener personalny z wieloletnim doświadczeniem, zwraca uwagę, że dobry trener – niezależnie od tego, jak nazwie swój trening – powinien potrafić zidentyfikować słabe ogniwa, przeanalizować łańcuchy biokinematyczne, znać różnicę między ćwiczeniami w łańcuchach zamkniętych i otwartych, a przede wszystkim – mieć oko do detali i niuansów ruchu.
To właśnie te niuanse często decydują o przeciążeniach i kontuzjach.
Trener powinien też działać szeroko – nie tylko patrzeć na to, co dzieje się na sali treningowej, ale również interesować się jakością snu, nawodnieniem, regeneracją. Bo wszystko to wpływa na efektywność i bezpieczeństwo treningu.
Gdzie jest granica między trenerem a fizjoterapeutą?
W praktyce ta granica jest płynna, ale nie można jej ignorować. Pacjent po operacji lub z przewlekłym bólem nie powinien od razu trafiać na siłownię. Z drugiej strony – osoba bez dolegliwości, ale z kiepską kondycją funkcjonalną, niekoniecznie musi od razu leżeć na kozetce.
Dlatego warto zacząć od diagnostyki fizjoterapeutycznej.
Fizjoterapeuta może:
- wykluczyć poważniejsze problemy (np. neurologiczne, strukturalne),
- określić gotowość tkanek do obciążeń,
- wskazać moment bezpiecznego wejścia w trening,
- zalecić konkretne działania (rozluźnienie? wzmacnianie? odpoczynek?).
Trener z kolei:
- wprowadza ruch na odpowiednim poziomie,
- dba o technikę i progresję,
- dobiera obciążenia zależnie od aktualnych możliwości osoby ćwiczącej.
Aby ta współpraca działała, potrzeba jednej rzeczy: wzajemnego szacunku i komunikacji.
Badania
Współpraca między fizjoterapeutą a trenerem personalnym to coraz częściej poruszany temat w kontekście kompleksowej opieki nad pacjentem. Badania pokazują, że choć korzyści z takiej współpracy są znaczące, istnieje wiele barier, które utrudniają efektywne działania zespołowe. Do najczęściej wymienianych przeszkód należą ograniczona wiedza na temat kompetencji innych specjalistów, brak wzajemnego szacunku, hierarchiczność w strukturze opieki zdrowotnej, pokrywające się obszary wiedzy, rozbieżności w podejściu zawodowym oraz nieefektywna komunikacja. Zachowania terytorialne i niejasne granice ról zawodowych mogą prowadzić do konfliktów, które zagrażają skuteczności terapii i dobrostanowi pacjenta.
Jednocześnie badania podkreślają, że postawa i zaangażowanie w budowanie współpracy mają większe znaczenie niż warunki kontekstowe – to od ludzi zależy, czy interprofesjonalna współpraca się powiedzie. Przezwyciężenie wspomnianych barier jest kluczowe nie tylko dla uniknięcia walki o władzę, ale przede wszystkim dla zapewnienia najwyższej jakości opieki nad pacjentem. Efektywna współpraca zwiększa satysfakcję pacjenta, poprawia ciągłość i koordynację opieki, a także ułatwia zarządzanie trudnymi przypadkami klinicznymi. Warunkiem sukcesu jest jasne określenie ról zawodowych, odpowiednie struktury organizacyjne oraz ciągłe szkolenie i wspieranie komunikacji między członkami zespołu.
Zespołowa praca interdyscyplinarna, szczególnie w rehabilitacji, przynosi wymierne korzyści zdrowotne – poprawia wyniki leczenia, a w niektórych przypadkach obniża nawet śmiertelność. Kluczowe są tutaj wspólne cele, wzajemne zaufanie i dzielenie się wiedzą, które umożliwiają skuteczne wykorzystanie kompetencji każdego specjalisty. Dowody naukowe są szczególnie silne w przypadku udaru mózgu – interdyscyplinarne zespoły wykazały pozytywny wpływ zarówno na wyniki kliniczne, jak i koszty leczenia. W tym kontekście rola trenera personalnego może być uzupełnieniem pracy fizjoterapeuty, zwłaszcza w długofalowym planie powrotu do zdrowia i poprawy jakości życia pacjenta.
Cztery główne obszary, które kształtują jakość współpracy w rehabilitacji, to: przekraczanie granic zawodowych, świadomość własnej tożsamości zawodowej, transfer informacji oraz balansowanie między potrzebami pacjenta a wymogami systemu opieki. Wspierające przywództwo i odpowiednie struktury organizacyjne odgrywają istotną rolę w promowaniu skutecznej komunikacji i współpracy. Równie ważne są indywidualne kompetencje w zakresie współpracy, takie jak samoświadomość i umiejętność pracy w zespole – szczególnie w warunkach krótkoterminowej opieki, gdzie czas i zasoby są ograniczone. Dalsze badania są potrzebne, by w pełni zrozumieć długoterminowe efekty i opłacalność współpracy między różnymi specjalistami, ale dotychczasowe wyniki są jednoznaczne: interdyscyplinarne podejście poprawia jakość opieki i satysfakcję pacjentów.
Przykład z życia: ból kolana od wewnętrznej strony
To jeden z najczęstszych problemów, z jakimi zgłaszają się pacjenci – zwłaszcza osoby ćwiczące rekreacyjnie.
Objawy? Ból po wewnętrznej stronie kolana:
- przy przysiadach,
- po bieganiu,
- podczas chodzenia po schodach,
- w trakcie lub po treningu.
Co wtedy?
Z perspektywy fizjoterapeuty:
Najpierw trzeba postawić diagnozę:
- Czy był uraz?
- Czy to przeciążenie, a może stan zapalny?
- Czy nie ma zaburzeń neurologicznych?
- Czy biodro i stopa działają prawidłowo?
- Czy kolano jest rzeczywistą przyczyną problemu, czy „ofiarą” zaburzeń wyżej lub niżej w łańcuchu?
Często okazuje się, że samo kolano… nie jest winne. To tylko efekt:
- słabej kontroli stopy,
- niestabilności biodra,
- braku mobilności,
- błędów treningowych.
Z perspektywy trenera personalnego:
Rolą trenera jest działać na przyczynę, a nie tylko na skutek. Dlatego zanim zaczniemy wzmacniać, warto się zastanowić:
- Czy dana osoba ma stabilną stopę?
- Czy umie kontrolować kolano w osi?
- Czy biodro pracuje prawidłowo?
- Czy mobilność jest wystarczająca?
Bardzo często wracamy do fundamentów:
- ćwiczenia równoważne na jednej nodze,
- kontrola pronacji i supinacji stopy,
- aktywacja pośladków,
- poprawa zakresu rotacji w stawie biodrowym.
To wszystko bez ciężarów – na początku najważniejsza jest jakość ruchu, a nie ilość powtórzeń czy ciężar.
Dlaczego warto skonsultować technikę?
Czasami pacjent wykonuje ćwiczenia z YouTube lub z rozpiski, ale popełnia drobne błędy, które utrwalają problem.
Często wystarczy 1–2 spotkania z doświadczonym trenerem, by:
- poprawić technikę,
- skorygować ustawienie stopy i kolana,
- nauczyć się świadomie kontrolować ruch.
Dzięki temu ćwiczenia działają, a nie szkodzą.
Podsumowanie: ruch to lek, ale musi być właściwie dobrany
Nie chodzi o to, żeby wrzucać pacjenta od razu na sztangę ani zatrzymywać go na kozetce na wieki. Chodzi o indywidualizację.
Dla jednej osoby „lekiem” będzie mobilizacja, dla innej – stabilizacja, a dla jeszcze innej – ruch w pełnym zakresie z ciężarem.
Dlatego:
- Warto rozpocząć od diagnozy.
- Warto pracować zespołowo: fizjoterapeuta + trener.
- Warto być uważnym i słuchać swojego ciała (np. poprzez feedback po treningu).
- Warto dbać o podstawy: sen, nawodnienie, regenerację.
- Warto ćwiczyć, ale mądrze i bezpiecznie.
Szukasz pomocy?
Jeśli odczuwasz ból podczas ćwiczeń, nie jesteś pewien, czy Twoje kolano, bark czy kręgosłup pracują dobrze – nie czekaj.
1.Umów się na wizytę diagnostyczną.
2.Skonsultuj się z trenerem lub fizjoterapeutą.
3.Nie bój się pytać – bo to od tego zaczyna się dobra droga do zdrowia i sprawności.
Wspólnie pomożemy Ci wrócić do formy – świadomie, bezpiecznie i skutecznie.
Źródło:
- Sports Rehabilitation and Interprofessional Collaboration Nicholas B. Washmuth, J. Sepich, A. McAfee International Archives of Medicine 2019
- Examining the Impact of Interdisciplinary Collaboration among Health Administration, Community Health, Sociology, and Rehabilitation Specialists on Healthcare Quality and Patient Outcomes: A Qualitative Study Ali Hussain Abdulmohsen Albeladi, Sami Habeeb Ali Almubarak, Sana Mansour Yousef Hameed, Murtadha Abdullah Abbas Alsaeed, Abdulrhman Abdulaziz Sulaiman Al Homidan International Journal of Medical Toxicology & Legal Medicine 2024
- The role of Interdisciplinary Teams in Physical and Rehabilitation Medicine. Rajiv Singh, A. Küçükdeveci, K. Grabljevec, A. Gray Journal of Rehabilitation Medicine 2018
- The health care professionals’ perspectives of collaboration in rehabilitation – an interview study. M. Kraft, K. Blomberg, A. Hedman International Journal of Older People Nursing 2014
Umów się na wizytę…
… jeśli masz problemy z wyborem specjalisty 🙂