Czujesz ból po zewnętrznej stronie łokcia? Masz problem z podniesieniem dzbanka, naciśnięciem klamki albo dłuższą pracą przy komputerze? To może być łokieć tenisisty – ale niekoniecznie. W tym artykule wyjaśnię, czym naprawdę jest ta przypadłość, jakie są jej przyczyny i co zrobić, żeby skutecznie wrócić do formy.
📖 Słowo pisane znajdziesz poniżej, ale jeśli chcesz obejrzeć film i posłuchać o łokciu tenisisty, zapraszam Cię do obejrzenia mojego filmu na YouTube.
📺 Kliknij w obrazek poniżej lub skopiuj link –>> https://youtu.be/k5I6ZBcne8Q
Czym jest łokieć tenisisty?
Łokieć tenisisty to kliniczne rozpoznanie, które odnosi się do bólu po bocznej (zewnętrznej) stronie łokcia. Nie jest to jednak jednostka, która dotyczy wyłącznie sportowców – wręcz przeciwnie, większość przypadków nie ma nic wspólnego z kortem tenisowym.
Najczęściej mamy tu do czynienia z tzw. tendinopatią przyczepu mięśni prostowników nadgarstka do kości ramiennej, konkretnie w rejonie nadkłykcia bocznego. To miejsce, w którym pracują mięśnie zaangażowane w prostowanie nadgarstka i palców – możesz je wyczuć, ruszając palcami.
Przeciążenie tych struktur prowadzi do stanu zapalnego, a z czasem do bólu i ograniczenia funkcji.
Skąd bierze się łokieć tenisisty?
Choć nazwa sugeruje sport, najczęstszą przyczyną są codzienne przeciążenia – długotrwała praca przy komputerze, skręcanie śrubek, malowanie ściany, podnoszenie ciężkich przedmiotów czy nawet… długie noszenie zakupów.
Często występuje u osób, które nagle intensywnie zaczęły ćwiczyć lub wróciły do aktywności fizycznej po dłuższej przerwie.
Badania
1. Złożoność łokcia tenisisty – więcej niż tylko ból ścięgna
W najnowszych przeglądach literatury naukowej coraz częściej podkreśla się, że tzw. „łokieć tenisisty” to nie tylko problem lokalny, ograniczający się do przeciążonego przyczepu mięśni prostowników nadgarstka. Proponowany nowy model patofizjologiczny tego schorzenia obejmuje aż trzy współistniejące elementy: zmiany w obrębie ścięgna (tendinopatia), zaburzenia systemu bólowego oraz upośledzenie funkcji układu ruchowego. Taki integracyjny model pozwala lepiej zrozumieć, dlaczego niektóre przypadki przeciążeń łokcia są tak trudne w leczeniu. Podkreśla on również konieczność indywidualizacji terapii — od działań fizjoterapeutycznych, przez modulację bólu, aż po reedukację motoryczną. Co ważne, badania potwierdzają, że strukturalne zmiany obserwowane w USG czy MRI nie zawsze korelują z poziomem bólu lub upośledzeniem funkcji. To pokazuje, że leczenie nie powinno skupiać się wyłącznie na obrazie patologicznym, ale na pełnym funkcjonowaniu pacjenta.
2. Miejsce przyczepu – „enthesis organ” i mechanika uszkodzeń
Tzw. enthesis, czyli miejsce przyczepu ścięgna do kości, to kluczowy obszar przeciążeń u pacjentów z łokciem tenisisty. W badaniach biomechanicznych i histologicznych coraz częściej mówi się o tzw. „organie enthesis” — strukturze, która nie tylko przenosi siły, ale też działa jak amortyzator. To tu dochodzi do największego skupienia naprężeń mechanicznych i mikrourazów. Co ciekawe, zmiany degeneracyjne w tej okolicy (np. włóknienie, mikropęknięcia) mogą być obecne nawet u osób starszych bez dolegliwości bólowych, co sugeruje, że nie wszystkie zmiany obrazowe oznaczają chorobę. Co więcej, badania wykazały, że większość entezopatii u sportowców ma charakter zwyrodnieniowy, a nie zapalny, co podważa tradycyjne podejście do „zapalenia nadkłykcia”. Dlatego coraz częściej sugeruje się, że skuteczne leczenie powinno obejmować całe „jednostki mięśniowo-ścięgnisto-kostne”, a nie tylko sam przyczep.
3. Pomiar siły i funkcji — jak mierzyć postęp terapii?
W kontekście oceny postępów w terapii łokcia tenisisty, badacze zwracają uwagę na znaczenie wskaźników biomechanicznych, takich jak siła chwytu bezbólowego, czas rozwoju siły (RFD) oraz tzw. opóźnienie elektromechaniczne. Szczególnie istotny wydaje się właśnie wskaźnik szybkości rozwijania siły, który lepiej niż sama maksymalna siła koreluje z poziomem funkcjonowania kończyny w życiu codziennym. Co więcej, trening oparty na prędkości (velocity-based training), a nie tylko sile maksymalnej, może przynieść lepsze efekty funkcjonalne. Badania sugerują także, że trening ekscentryczny oraz izometryczny może modulować ból i poprawiać parametry mechaniczne, jednak wybór odpowiedniej metody zależy od fazy zaawansowania patologii. Obrazowanie metodą USG lub MRI jest przydatne w diagnostyce, ale powinno być traktowane pomocniczo — to, co pacjent może zrobić ręką, liczy się bardziej niż to, co widać na ekranie.
Objawy: gdzie i jak boli?
Ból po bocznej stronie łokcia, najczęściej punktowy
Trudność w podnoszeniu przedmiotów (np. dzbanek, siatki z zakupami)
Problem z otwieraniem drzwi, zaciskaniem ręki
Dolegliwości nasilają się przy używaniu nadgarstka
To typowy obraz łokcia tenisisty. Ale uwaga – podobne objawy mogą wynikać z zupełnie innych przyczyn, dlatego ważna jest dokładna diagnoza.
Co jeszcze może powodować ból po bocznej stronie łokcia?
Boczna część łokcia to złożony anatomicznie obszar, w którym ból może pochodzić z różnych struktur. Oto kilka przykładów:
🔸 Uszkodzenie ścięgna – np. jego naderwanie na skutek uderzenia, przeciążenia, czy spóźnionego kontaktu z rakietą/piłką
🔸 Uraz kostny lub chrzęstny – np. w obrębie stawu ramienno-promieniowego
🔸 Ucisk nerwu promieniowego – może powodować ból promieniujący wzdłuż przedramienia, mrowienie lub osłabienie siły chwytu
🔸 Uszkodzenia więzadeł (np. obrączkowego lub pobocznego bocznego) – ból w tym samym miejscu, ale przyczyna leży głębiej, pod ścięgnami
🔸 Choroby zapalne stawów – np. RZS
Dlatego nie każda bolesność łokcia to łokieć tenisisty. Zawsze warto wykonać dokładny wywiad, badanie funkcjonalne i – jeśli potrzeba – USG lub konsultację specjalistyczną.
Czy łokieć tenisisty można wyleczyć?
Tak – ale im szybciej się zareaguje, tym lepiej.
W ostrych przypadkach (kilka dni – kilka tygodni) zwykle wystarczą:
✅ Odpoczynek i czasowe odciążenie ręki
✅ Ćwiczenia ekscentryczne i izometryczne dla prostowników nadgarstka
✅ Manualna praca na tkankach, terapia punktów spustowych
✅ Zabiegi fizykalne (np. fala uderzeniowa, laser, suche igłowanie)
W przypadkach przewlekłych (trwających miesiącami), gdzie doszło już do zmian degeneracyjnych ścięgna, proces leczenia może być dłuższy i bardziej złożony. Często potrzebne jest dokładne dopasowanie programu ćwiczeń, progresja obciążeń i cierpliwość.
Co jeśli nie ćwiczę, a łokieć i tak boli? Często problemem jest brak przygotowania mięśniowego – zbyt słabe mięśnie nie są w stanie wytrzymać nawet umiarkowanego obciążenia.
W takich przypadkach kluczowe będzie wprowadzenie ćwiczeń wzmacniających, poprawiających tolerancję tkanek na codzienne czynności.
Jak zdiagnozować łokieć tenisisty?
Najlepszym narzędziem do oceny mięśni, ścięgien i więzadeł w tej okolicy jest badanie USG.
Pozwala ono ocenić:
- Stan ścięgien (czy jest tendinopatia, przerwanie włókien, kalcyfikacje)
- Obecność płynu zapalnego
- Zmiany kostne lub chrzęstne
- Położenie i napięcie nerwu promieniowego
- Udział więzadeł i struktur głębszych
Ważne: łokieć tenisisty to diagnoza funkcjonalna, ale wymaga różnicowania z innymi schorzeniami, dlatego samodzielne leczenie bez potwierdzenia przyczyny może tylko wydłużyć proces rekonwalescencji.
Podsumowanie: co warto zapamiętać?
- Łokieć tenisisty to nie problem z kortu, ale przeciążeniowy uraz ścięgna prostowników nadgarstka
- Ból lokalizuje się po zewnętrznej stronie łokcia
- Objawy często wynikają z pracy ręką: chwytania, podnoszenia, długotrwałego używania nadgarstka
- Diagnoza wymaga dokładnego badania, bo wiele innych struktur może dawać podobny ból
- Rehabilitacja działa, ale musi być dostosowana do konkretnej osoby, etapu i przyczyny
Nie lekceważ łokcia tenisisty. Szybka diagnoza i właściwa terapia to klucz do szybkiego powrotu do sprawności.
Jeśli potrzebujesz pomocy – skonsultuj się z fizjoterapeutą, który nie tylko zdiagnozuje, ale pokaże Ci konkretną drogę wyjścia z bólu.
Źródło:
Umów się na wizytę…
… jeśli masz problemy z łokciem:)