Naderwanie mięśnia dwugłowego uda to jedna z najczęstszych kontuzji wśród sportowców. Podczas transmisji meczu nie raz można usłyszeć od komentatora: „Złapał się za tył uda, wygląda na kontuzję dwójki!”. Nic dziwnego – ten uraz jest szczególnie częsty u sprinterów, piłkarzy, lekkoatletów i innych zawodników wykonujących dynamiczne ruchy nogami.
Anatomia mięśni kulszowo-goleniowych – co to jest „dwójka”?
Mięsień dwugłowy uda to część grupy kulszowo-goleniowej, często określanej angielskim terminem hamstring. Skrót HSI (Hamstring Strain Injury) odnosi się do urazów tej właśnie grupy, w skład której wchodzą:
• Mięsień dwugłowy uda – na który składa się głowa długa i głowa krótka
• Mięsień półścięgnisty
• Mięsień półbłoniasty
W Polsce często słyszy się określenie „kontuzja dwójki”, choć w rzeczywistości może chodzić o uszkodzenie każdego z mięśni tej grupy. W artykule będziemy używać terminów „dwójka”, „hamstring” i „mięśnie kulszowo-goleniowe” zamiennie, chyba że konieczne będzie sprecyzowanie, o który mięsień dokładnie chodzi.
Jak często dochodzi do naderwania mięśnia dwugłowego uda?
Mięśnie kulszowo-goleniowe zawierają wysoki procent włókien szybkokurczliwych, co pozwala na dynamiczne ruchy, ale jednocześnie zwiększa ryzyko urazów. Najczęściej uszkodzeniu ulega głowa długa mięśnia dwugłowego uda, zwłaszcza w okolicy bliższego przyczepu (a więc na wysokości guza kulszowego, w dolnej części pośladka).
Według badań:
• 79–84% urazów mięśni kulszowo-goleniowych dotyczy właśnie mięśnia dwugłowego uda.
• W sportach kontaktowych występuje 0,92–0,96 kontuzji na 1000 godzin ekspozycji, a w sportach niekontaktowych 0,87 kontuzji na 1000 godzin ekspozycji.
• W piłce nożnej średnio 7 zawodników w drużynie doznaje urazu dwójki w sezonie.
Czas powrotu do gry po naderwaniu mięśnia dwugłowego uda wynosi od 1 – 3 miesięcy – zależnie od stopnia uszkodzenia i procesu rehabilitacji. Niestety, wskaźnik ponownych urazów waha się między 13,9% a 63,3%, a osoby po kontuzji mają 3,6 razy większe ryzyko nawrotu. Tu kluczem do zminimalizowania ryzyka jest właściwie prowadzona rehabilitacja.
Czynniki ryzyka – co zwiększa ryzyko kontuzji?
Ryzyko naderwania mięśnia dwugłowego uda można podzielić na czynniki niemodyfikowalne i modyfikowalne.
Czynniki niemodyfikowalne (niezależne od nas):
• Historia wcześniejszych urazów – ryzyko ponownej kontuzji wzrasta od 2 do 6 razy.
• Wiek – starsi sportowcy są bardziej narażeni na urazy.
• Inne kontuzje – urazy kolana (np. więzadeł krzyżowych) lub skręcenia kostki mogą predysponować do problemów z „dwójką”.
Czynniki modyfikowalne (nad którymi można pracować):
• Niewystarczająca siła mięśniowa – choć siła nie jest jedynym czynnikiem, ćwiczenia ekscentryczne, np. Nordic Hamstring Curl, mogą zmniejszyć ryzyko kontuzji.
• Nieodpowiednia technika biegu – nadmierne przodopochylenie miednicy lub asymetrie w tułowiu zwiększają obciążenie mięśni.
• Zbyt duża liczba sprintów – nagłe zwiększenie objętości intensywnych biegów może prowadzić do przeciążeń i urazów.
Jak dochodzi do urazu? – moment naderwania
Naderwanie mięśnia dwugłowego uda najczęściej występuje w trakcie:
• Sprintu – szczególnie w fazie late swing, gdy noga jest wyprostowana przed kontaktem z podłożem.
• Kopnięcia piłki – gdy mięśnie wykonują ekscentryczne hamowanie.
• Nagłych zmian kierunku – charakterystycznych dla sportów zespołowych.
Podczas urazu zawodnik często słyszy trzask i odczuwa nagły, kłujący ból. W zależności od stopnia uszkodzenia może pojawić się opuchlizna, siniak lub krwiak.
Naderwanie mięśnia dwugłowego uda to częsty uraz, ale dzięki odpowiedniej rehabilitacji można skutecznie wrócić do pełnej sprawności. Kluczowe elementy to:
• Dokładna diagnostyka i ocena stopnia urazu.
• Stopniowa progresja obciążeń, a nie bierny odpoczynek.
• Ćwiczenia wzmacniające, zwłaszcza ekscentryczne.
Pamiętaj, że powrót do gry wymaga cierpliwości i systematyczności. Pracując z fizjoterapeutą i odpowiednio dbając o regenerację, zminimalizujesz ryzyko ponownej kontuzji.
Umów się na wizytę…
…jeśli masz problemy z mięśniem dwugłowym uda